Een handhaver schrijft alleen maar boetes uit
Als handhaver ben je niet meer dan een voetveeg van meneer agent

Een aantal opvattingen die er vandaag de dag nog over Handhavers bestaan. Ik ben benieuwd waar dit beeld vandaan komt en ging op onderzoek uit…

Sinds mei 2020 ben ik Recruiter bij Handhaving Support en ben ik in de wereld van de toezicht en handhaving gestapt. Een nieuwe branche waar ik me eerst eens goed in moest verdiepen. Waar ik al snel achter kwam was dat er een brede verscheidenheid aan handhavers zijn. Dan bedoel ik niet alleen qua persoonlijkheden, maar ook de verschillende specialismen, sectoren en bevoegdheden ook wel domeinen genoemd. Denk bijvoorbeeld aan “Milieu, Welzijn en Infrastructuur”, “Onderwijs” (leerplichtambtenaar), “Openbaar vervoer”, “Werk, Inkomen en Zorg” en de “Openbare Ruimte”, dit laatste is tevens het specialisme van Handhaving Support. Ook ben ik me gaan inlezen over het ontstaan van de handhaving en ik vermoed dat daar mogelijk een oorzaak ligt voor het vooroordeel dat er nog bij veel mensen leeft…

Er was eens…
In de tweede helft van 1980 werden de eerste “stadswachten” aangesteld. Dit was toen een werkgelegenheidsproject, ook wel de zogenoemde “Melkertbanen” genoemd. Melkertbanen kent men over het algemeen nog als het initiatief om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt weer aan het werk te krijgen en ervaring op te laten doen. De drempel om dit werk te kunnen doen lag dus erg laag, het takenpakket was zeer beperkt en bevoegdheden waren er al even min. Bezuinigingen hebben er voor gezorgd dat dit initiatief uiteindelijk weer is opgeheven.

Ondertussen bestonden er in Nederland bij de voormalige Gemeente- en Rijkspolitie de zogenaamde ”onbezoldigde ambtenaren van de politie”. Toen deze twee politiekorpsen samen werden gevoegd tot de regiopolitie in 1993, is deze functie vastgelegd in het “Besluit buitengewoon opsporingsambtenaar” en werden de taken van deze onbezoldigde ambtenaar vooral bij de gemeenten gelegd. Zo ontstond er opnieuw de behoefte aan een “stadswacht” maar dit keer door een verschuiving vanuit het politiekorps en niet vanuit een werkgelegenheidsproject voor herintreders of re-integratie.

De naam “stadswacht” is later “gemeentelijke toezichthouder” en daarna “handhaver” geworden. Inmiddels zijn de voorwaarden en eisen om als handhaver, ook wel Buitengewoon opsporingsambtenaar te kunnen werken sinds 1980 ook behoorlijk veranderd en deze veranderen nog steeds!

Fast forward naar 2020;
Tegenwoordig kennen wij dus de handhaving en is dit een taak van de gemeente. Deze is verantwoordelijk voor de uitvoering van regels met betrekking tot de openbare ruimte en veiligheid.
Wanneer kom je in deze tijd in aanmerking voor een functie als handhaver?

à De handhaver dient minimaal te beschikken over een opleiding op MBO3 niveau en volgt daarbij permanente her- en bijscholing, net als bij de politie…
à Wanneer een handhaver voorzien is van politie- en geweldsbevoegdheden dienen zij jaarlijks getraind en gecertificeerd te worden om gebruik te mogen blijven maken van die bevoegdheden, net als bij de politie…

à Als handhaver leg je de ambtseed af. Dit heet ook wel de zuiveringseed. Een belofte van integriteit die alleen gemaakt kan worden als je van “onbesproken gedrag” bent, oftewel je bent zelf nooit in aanraking geweest met politie of justitie…net als bij de politie.

Kortom, je kunt tegenwoordig echt niet meer zomaar handhaver worden (of blijven) en in veel opzichten doen de voorwaarden niet onder aan die van meneer agent!

Kleur bekennen;
Dan de verwarring handhaver vs. toezichthouder. Vaak denkt men dat dit hetzelfde is maar dit is onjuist! Toezichthouders zijn geen opsporingsambtenaren en kunnen deze bevoegdheden dan ook niet toepassen. Iemand die dus niet beschikt over het juiste diploma, niet geschikt wordt geacht tot het gebruiken van politie- of geweldsmiddelen en dus geen ambtseed kan afleggen, kan dus niet optreden als handhaver. Zij kunnen geen proces-verbaal uitschrijven of gebruik maken van geweldsmiddelen. Wel dragen Handhavers en Toezichthouders allebei een uniform in veelal dezelfde kleuren. Ik snap daarom wel de verwarring maar er staat duidelijk op het uniform (op de bovenarm en/of de rug) weergegeven of iemand toezichthouder of handhaver is. Een toezichthouder is vaak iemand die zijn eerste stappen in de Openbare Ruimte zet en zichzelf vanuit die positie kan door ontwikkelen tot de brede handhaving.

Moraal van dit verhaal;
Er is een schreeuwend tekort aan mensen bij de politie. Om hen zo veel mogelijk te ontlasten worden er steeds meer taken en verantwoordelijkheden ondergebracht bij de handhaving. Zij worden daarom steeds breder ingezet, krijgen meer bevoegdheden (bij gebleken geschiktheid en met de juiste training en certificeringen) en zetten zich daarom steeds meer in op de frontlinie van de problematieken in de maatschappij. Sinds covid-19 is dat eens te meer zichtbaar geworden. Een belangrijke baan die veel van hen vraagt, ook in de avonden/nachten en weekenden en ook straks met kerst en oud & nieuw. Daarom verdienen zij het niet om bestempeld te worden als “voetveeg” en ik hoop dat mijn korte geschiedenisles daar een klein beetje aan bijdraagt.